Wat is een smogalarm of stookalert?
Een smogalarm — ook wel stookalert of code rood stookalarm genoemd — is een waarschuwing die wordt afgegeven wanneer de concentratie fijnstof in de lucht een bepaalde grenswaarde overschrijdt. Dit gebeurt vooral in de herfst en winter, wanneer:
- Veel mensen tegelijk stoken
- Er weinig wind is waardoor rook niet wegwaait
- Temperatuurinversie optreedt (koude lucht onder warme lucht houdt rook laag)
Het RIVM en gemeenten meten de luchtkwaliteit continu. Bij een verhoogde fijnstofconcentratie wordt een stookalert uitgegeven via gemeentelijke websites, sociale media en soms via NL-Alert.
Is een stookverbod wettelijk verplicht?
Dit is een belangrijk onderscheid: een stookalert is in de meeste gemeenten een dringend advies, geen wettelijk verbod. Je bent juridisch niet verplicht te stoppen met stoken bij een stookalert — tenzij jouw gemeente dit expliciet heeft vastgelegd in een APV (Algemene Plaatselijke Verordening).
Gemeenten die een wettelijk stookverbod hebben vastgelegd of actief handhaven:
- Amsterdam – heeft de meest vergaande regelgeving; bij slechte luchtkwaliteit geldt een verplicht stookverbod voor houtkachels. Lees meer over de regels in Amsterdam
- Utrecht – stookalert wordt actief gecommuniceerd en kan juridisch bindend zijn. Lees meer over de regels in Utrecht
- Rotterdam – kent een actief stookbeleid met handhaving bij herhaalde overlast. Lees meer over de regels in Rotterdam
- Eindhoven – heeft aanvullende regels voor stoken in woonwijken. Lees meer over de regels in Eindhoven
Woon je in een andere gemeente? Bekijk ons overzicht van stookregels per gemeente.
Wat mag je wel stoken tijdens een smogalarm?
Zelfs bij een stookalert gelden er nuances. In de meeste gemeenten geldt:
Niet aanbevolen of verboden:
- Hout stoken in een open haard of oude houtkachel (hoge uitstoot)
- Vochtig of behandeld hout verbranden
- Afval, plastic of geschilderd hout verbranden (altijd verboden)
Vaak nog wel toegestaan:
- Stoken in een EcoDesign 2022-gecertificeerde houtkachel met droog hout
- Stoken als het je enige verwarmingsbron is (in sommige gemeenten een uitzondering)
- Gebruik van een pelletkachel met lage emissie
Een moderne Esse houtkachel voldoet aan de EcoDesign 2022-normen en stoot significant minder fijnstof uit dan oudere kachels — wat ook bij een stookalert relevant is.
Hoe weet je wanneer er een smogalarm is?
Je hoeft het niet zelf bij te houden. Er zijn meerdere manieren om op de hoogte te blijven:
- Aireas.nl – realtime luchtkwaliteitskaart voor Noord-Brabant en omstreken
- RIVM Luchtmeetnet – luchtmeetnet.nl voor landelijke metingen
- Gemeente website – de meeste gemeenten publiceren stookalerts op hun website
- Stookwijzer.eu – specifiek voor houtkachelbezitters, geeft dagelijks een stookadvies op basis van weersomstandigheden
Tip: Bookmark stookwijzer.eu aan het begin van het stookseizoen. De site combineert weersdata met luchtkwaliteit en geeft een duidelijk groen/oranje/rood advies.
Hoe voorkom je problemen tijdens het stookseizoen?
Nee, in vrijwel alle gevallen niet. Als huurder mag je geen structurele aanpassingen doen aan de woning zonder toestemming van de verhuurder. Het aanleggen van een rookkanaal valt hier altijd onder. Vraag schriftelijke toestemming aan je verhuurder voordat je ook maar een offerte aanvraagt.
Dat hangt af van de gemeente en de aard van de werkzaamheden. Het plaatsen van een houtkachel zelf vereist doorgaans geen omgevingsvergunning, maar het doorbreken van muren of het aanbrengen van een rookkanaal door het dak wel. Controleer dit bij je gemeente of vraag advies aan een installateur.
Nee. Een houtkachel heeft altijd een rookgasafvoer nodig. Zonder afvoer is plaatsing gevaarlijk en niet toegestaan. Er zijn wel alternatieven zonder rookafvoer, zoals een bio-ethanolhaard of een elektrische kookkachel.
De kosten bestaan uit de kachel zelf, het rookkanaal en de installatie. Een rookkanaal in een appartement is duurder dan in een vrijstaande woning omdat er vaker constructieve aanpassingen nodig zijn. Reken grofweg op €1.500 tot €4.000 voor het rookkanaal alleen, afhankelijk van de situatie. Vraag een offerte aan voor een nauwkeurige prijsopgave.
Amsterdam heeft strenge regels voor houtkachels. Alleen EcoDesign 2022-gecertificeerde kachels zijn nog toegestaan bij nieuwplaatsingen. Daarnaast geldt er bij verhoogde luchtvervuiling een stookverbod. Lees meer over de regels voor houtkachels in Amsterdam.
Een correct geplaatste en gecertificeerde houtkachel met een goedgekeurd rookkanaal is niet gevaarlijk. De risico’s ontstaan bij verkeerde installatie, een slecht onderhouden rookkanaal of het gebruik van vochtig hout. Laat altijd installeren door een erkend installateur en laat het rookkanaal jaarlijks vegen.
Een open haard is in een appartement praktisch onmogelijk zonder bestaande schoorsteen, en ook brandveiligheidstechnisch complexer. Een moderne gesloten houtkachel is veiliger, efficiënter en heeft meer kans op goedkeuring. Een Esse houtkachel combineert een gesloten verbrandingssysteem met een hoogwaardig design.
Is een houtkachel verboden in Den Haag?
Houtkachel in een appartement mag dat?
